Nas noites de néboa espesa, cando o Océano Atlántico se converte nun espello escuro e o silencio pesa máis ca o vento, os mariñeiros da ría de Ortigueira falan en voz baixa dunha antiga aparición: o barco pantasma. Contan que xorde sen previo aviso, sen luces nin tripulación visible, navegando lentamente desde a desembocadura da ría cara a Morouzos, coma se seguise unha derrota que só el lembra.
Non se trata dunha historia recollida en libros antigos, senón dunha lenda oral, transmitida de xeración en xeración entre as xentes do mar. Para quen viviu da pesca e do comercio costeiro, o océano non era só sustento, senón tamén ameaza. E nas Rías Altas, o mar sempre foi especialmente bravo.
Durante os séculos XVIII e XIX, a ría de Ortigueira e os cantís de Ortegal foron escenario de numerosos naufraxios. As galernas —temporais repentinos e violentos— sorprendían mercantes e embarcacións de pesca sen dar tempo a procurar refuxio. A isto sumábase o intenso tráfico marítimo e o contrabando con portos ingleses, que incrementaban o risco da navegación nocturna. Moitos barcos perdéronse sen deixar apenas rastro; outros ficaron gravados na memoria colectiva como traxedias imposibles de esquecer.
Unha destas historias fala dun mercante cargado de sal e viño, capitaneado por un experimentado lobo de mar do Barqueiro. Nunha tormenta do século XIX, o barco foi engulido polo mar sen que houbese sobreviventes. Desde entón, segundo a tradición, o seu espírito vaga pola ría. Nas noites sen lúa aparece cun casco negro, alcatranado, e as velas raídas coma sudarios. Algúns aseguran ver candís mortecinos balanceándose na cuberta, desprendendo un cheiro a salmoira e madeira mollada.
Quen afirma telo presenciado fala tamén de sons inquietantes: laios arrastrados polo vento, golpes xordos contra o casco, cadeas que rinchan coma se alguén tentase fondear nun porto que xa non existe. A súa presenza non é un simple espectáculo: é un presaxio. Ver o barco pantasma anuncia galernas mortais ou desgrazas no mar, e por iso os mariñeiros evitaban miralo directamente, temerosos de atraer a mala sorte.
Para se protexeren, algúns pescadores recorrían a antigos rituais. Cóntase que recitaban o conxuro da queimada mirando cara ao leste, invocando o amencer e a luz que nace máis alá do cabo Ortegal. O lume, o augardente e a palabra servían como barreira fronte ao descoñecido, nun intento de devolver ás almas errantes o descanso que o mar lles negara.
Hoxe, o barco pantasma da ría de Ortigueira forma parte do patrimonio inmaterial da comarca. Máis alá de crer ou non nas aparicións, a lenda reflicte os medos, o respecto e a relación íntima que as xentes das Rías Altas mantiveron sempre co océano. En cada banco de néboa e en cada noite pecha latexa a memoria dun mar que dá vida, pero que nunca esquece a quen reclamou para si.
